पाकिस्तान क्रिकेटचा ‘पॅनिक बटन’: संघ सुधारतोय की संकट आणखी वाढतंय?

इंग्लंडविरुद्धच्या कसोटी मालिकेत सलग दोन पराभवांनंतर पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाचा धडाकेबाज निर्णय; सात खेळाडू बाहेर, प्रशिक्षक बदलले आणि निवड समितीतही अस्थिरता

पाकिस्तान क्रिकेटमध्ये सध्या मैदानावरच्या कामगिरीपेक्षा मैदानाबाहेरील घडामोडींचीच चर्चा अधिक रंगली आहे. इंग्लंडविरुद्धच्या कसोटी मालिकेतील सलग दोन पराभवानंतर पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाने (PCB) अचानक मोठे निर्णय घेतले. सात खेळाडूंना संघातून वगळण्यात आले, प्रशिक्षकांमध्ये बदल करण्यात आले आणि निवड समितीतील माजी कर्णधार मिस्बाह-उल-हक यांच्या भूमिकेवरही प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले. अवघ्या एका कसोटी सामन्याच्या आधी करण्यात आलेल्या या बदलांमुळे पाकिस्तान क्रिकेटमध्ये ‘पॅनिक बटन’ दाबले गेले आहे का, असा सवाल उपस्थित होत आहे.

इंग्लंडविरुद्धच्या मालिकेत पाकिस्तानची सुरुवातच निराशाजनक झाली. पहिल्या दोन कसोटी सामन्यांत इंग्लंडने वर्चस्व राखले आणि पाकिस्तानला मालिकेत पिछाडीवर जावे लागले. लॉर्ड्सवरील दुसऱ्या कसोटीत झालेल्या मोठ्या पराभवानंतर PCB ने परिस्थिती बदलण्यासाठी तातडीने पावले उचलली. मात्र, मालिका संपण्यापूर्वीच एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर बदल करण्याचा निर्णय अनेक माजी क्रिकेटपटूंना पटलेला नाही.

सात खेळाडूंना घरी पाठवण्याचा धक्कादायक निर्णय

PCBने इंग्लंड दौऱ्यावर असलेल्या कसोटी संघातील सात खेळाडूंना परत पाठवण्याचा निर्णय घेतला. या यादीत मोहम्मद रिझवान आणि सलमान अली आगा यांसारख्या अनुभवी खेळाडूंचाही समावेश आहे. काही अहवालांनुसार इमाम-उल-हकचाही संघातून पत्ता कट झाला आहे. या निर्णयामुळे संघाच्या रचनेपेक्षा निवड प्रक्रियेवरच अधिक प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.

विशेष म्हणजे, काही खेळाडूंच्या अनुपस्थितीची कारणे आणि त्यांना संघाबाहेर करण्याची प्रक्रिया यावरही चर्चा सुरू झाली आहे. एका कसोटी मालिकेच्या मध्यावर एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर खेळाडू बदलल्याने संघातील स्थैर्य आणि मानसिकता यावर त्याचा परिणाम होऊ शकतो.

क्रिकेटमध्ये खराब कामगिरीनंतर बदल करणे नवीन नाही. मात्र, कसोटी मालिकेतील शेवटचा सामना बाकी असताना एकाच वेळी अनेक अनुभवी खेळाडूंना बाहेरचा रस्ता दाखवणे ही अत्यंत आक्रमक भूमिका मानली जात आहे.

प्रशिक्षकांवरही कारवाई

PCBचा निर्णय केवळ खेळाडूंपुरता मर्यादित राहिला नाही. मुख्य प्रशिक्षक म्हणून काम पाहणारे सर्फराज अहमद यांच्यावरही कारवाई करण्यात आली. त्यांच्या जागी पाकिस्तानचे व्हाइट-बॉल प्रशिक्षक माईक हेसन यांच्याकडे जबाबदारी देण्यात आली. गोलंदाजी प्रशिक्षक उमर गुल यांच्या जागी अॅशली नॉफ्के यांची नियुक्ती करण्यात आल्याचे वृत्त आहे.

प्रशिक्षक बदलणे हा दीर्घकालीन नियोजनाचा भाग असू शकतो. मात्र, कसोटी मालिकेच्या मध्यावर असा बदल झाल्यामुळे संघाला नवा संदेश मिळण्याऐवजी संभ्रम निर्माण होण्याची शक्यता अधिक आहे. प्रशिक्षक आणि खेळाडूंमध्ये समन्वय तयार होण्यासाठी वेळ लागतो. कसोटी क्रिकेटमध्ये तर रणनीती, संयोजन आणि मानसिक तयारीसाठी सातत्याला विशेष महत्त्व असते.

माजी क्रिकेटपटूंचा PCBवर निशाणा

PCBच्या निर्णयानंतर पाकिस्तानचे माजी क्रिकेटपटूही पुढे आले आहेत. माजी कर्णधार शाहिद आफ्रिदी यांनी या निर्णयावर तीव्र नाराजी व्यक्त केली असून तो अत्यंत धक्कादायक आणि अविचारी असल्याचे मत मांडले आहे. माजी प्रशिक्षक मिकी आर्थर यांनीही PCBच्या निर्णयावर टीका केली आहे. माजी कर्णधार रमीझ राजा यांच्यासह इतर क्रिकेट व्यक्तिमत्त्वांनीही अचानक करण्यात आलेल्या बदलांवर प्रश्न उपस्थित केले.

माजी खेळाडूंच्या टीकेचा मुख्य मुद्दा एकच आहे - पराभव झाला म्हणून लगेच संपूर्ण व्यवस्था बदलणे हा दीर्घकालीन उपाय आहे का?

याच प्रश्नाचे उत्तर पाकिस्तान क्रिकेटला भविष्यात द्यावे लागणार आहे.

निवडप्रक्रियेवरच प्रश्नचिन्ह

या संपूर्ण प्रकरणातील आणखी महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे निवड समिती. PCBने अचानक केलेल्या बदलांनंतर माजी कर्णधार मिस्बाह-उल-हक यांनी निवड समितीतून राजीनामा देण्याची तयारी दर्शविल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे निवड प्रक्रियेतील अंतर्गत मतभेदही समोर आले आहेत.

जर संघ निवडताना निवड समिती, प्रशिक्षक आणि बोर्ड यांच्यात एकमत नसेल, तर त्याचा परिणाम मैदानावर दिसणे स्वाभाविक आहे. खेळाडूंना आपली जागा सुरक्षित आहे की नाही, याचीच चिंता असेल तर कामगिरीवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो.

पाकिस्तान क्रिकेटसाठी ही समस्या नवीन नाही. गेल्या काही वर्षांत कर्णधार, प्रशिक्षक, निवड समिती आणि बोर्ड यांच्यातील बदल सातत्याने चर्चेचा विषय ठरले आहेत. प्रत्येक अपयशानंतर नवी रचना उभी करण्यापेक्षा दीर्घकालीन क्रिकेट धोरण आखण्याची गरज पाकिस्तानसमोर आहे.

संकटातून नव्या संघाची सुरुवात?

या निर्णयाची दुसरी बाजूही आहे. सात खेळाडूंना बाहेर करून नव्या खेळाडूंना संधी देणे हा भविष्यासाठी सकारात्मक निर्णय ठरू शकतो. तरुण खेळाडूंना इंग्लंडसारख्या मजबूत संघाविरुद्ध कसोटी क्रिकेट खेळण्याची संधी मिळेल.

परंतु त्यासाठी एक गोष्ट आवश्यक आहे - त्यांना पुरेसा वेळ आणि विश्वास देणे.

आज एखाद्या तरुण खेळाडूला संघात घेतले आणि उद्या दोन अपयशानंतर त्यालाच बाहेर केले, तर समस्या पुन्हा तशीच राहील. पाकिस्तानला केवळ खेळाडू बदलण्याची नव्हे, तर निवड आणि विकासाची संपूर्ण प्रक्रिया मजबूत करण्याची आवश्यकता आहे.

शेवटची कसोटी ठरणार महत्त्वाची

इंग्लंडविरुद्धची तिसरी आणि अंतिम कसोटी आता पाकिस्तानसाठी केवळ मालिकेतील आणखी एक सामना राहिलेला नाही. तो नव्या संघरचनेची पहिली मोठी परीक्षा ठरणार आहे. मालिकेत पाकिस्तान आधीच पिछाडीवर असल्याने शेवटच्या सामन्यात विजय मिळवणे त्यांच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे असेल.

नवीन खेळाडू, बदललेले प्रशिक्षक आणि अस्थिर वातावरण या सगळ्यांच्या पार्श्वभूमीवर पाकिस्तान मैदानावर कशी कामगिरी करतो, हे पाहणे उत्सुकतेचे ठरणार आहे.

जर पाकिस्तानने तिसरी कसोटी जिंकली, तर PCBच्या निर्णयाचे समर्थक म्हणतील की कठोर निर्णयाचा परिणाम झाला. पण पराभव झाला, तर हा निर्णय ‘घाईघाईत केलेला प्रयोग’ म्हणून अधिक टीकेचा धनी होऊ शकतो.

पाकिस्तान क्रिकेटसमोर खरा प्रश्न काय?

पाकिस्तान क्रिकेटची समस्या केवळ सात खेळाडू किंवा दोन प्रशिक्षक बदलून सुटणार नाही. संघाला सातत्यपूर्ण निवड धोरण, स्पष्ट नेतृत्व, चांगली खेळाडू विकास प्रणाली आणि दीर्घकालीन नियोजनाची गरज आहे.

पराभवानंतर बदल आवश्यक असतात; पण प्रत्येक पराभवानंतर संपूर्ण व्यवस्था बदलणे हा उपाय नसतो. क्रिकेट संघाला मजबूत करण्यासाठी चुका ओळखून त्यावर काम करावे लागते. त्यासाठी वेळ, संयम आणि स्पष्ट धोरण आवश्यक असते.

पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाने सध्या ‘पॅनिक बटन’ दाबले आहे. आता या निर्णयातून पाकिस्तान क्रिकेटला नवी दिशा मिळते की गोंधळ आणखी वाढतो, हे आगामी काळच ठरवेल.

एक मात्र निश्चित- पाकिस्तान क्रिकेटची खरी परीक्षा इंग्लंडविरुद्धच्या तिसऱ्या कसोटीपासून सुरू झाली आहे.